Wat is wetgeving?

Een samenleving zonder regels is onvoorstelbaar. Regels zijn echter niet vanzelfsprekend: er zijn mensen nodig om ze te maken. Politici dringen aan op regelgeving, omdat zij daarmee maatschappelijke doelen willen bereiken. Juristen benadrukken het belang van regels voor de rechtszekerheid en voor de bescherming van verworven rechten.

Een wet geeft een kader voor burgers, bedrijven en maatschappelijke instanties, zodat zij hun verantwoordelijkheid kunnen nemen in de samenleving. Wetten zijn ook nodig om de overheid de bevoegdheid te geven op te treden in het algemeen belang. Iedereen heeft daarom met wetgeving te maken. En iedereen heeft er last van als er iets schort aan de kwaliteit ervan.

De procedure waarin wetgeving tot stand komt, is voor buitenstaanders misschien erg ingewikkeld. Toch heeft dat een goede reden, want het is de bedoeling dat zoveel mogelijk gezichtspunten en zoveel mogelijk belangen aan bod komen tijdens die procedure. De voor- en nadelen van een wettelijke oplossing van een maatschappelijk probleem moeten goed doorgesproken worden. Er moet een afgewogen besluit over genomen worden. En de volksvertegenwoordiging moet er haar instemming aan geven.

Dat is nog niet alles, want de wet moet zelf ook aan vele eisen voldoen. De wet moet in heldere taal opgesteld zijn. Hij moet in overeenstemming zijn met de Grondwet, met algemene rechtsbeginselen en met internationale verdragen, die bijvoorbeeld gaan over mensenrechten. Ook is het van belang dat de wet kan worden uitgevoerd en gehandhaafd. De effecten en gevolgen van de wet moeten worden ingeschat en gewogen, waarbij de wet zijn doel dient te bereiken met zo min mogelijk lasten voor burgers, bedrijven en overheid. Bovendien moeten nieuwe regels passen in het bestaande stelsel van regels op nationaal, internationaal en Europees niveau.

Wetgeving is mensenwerk. Maar als er zoveel komt kijken bij het maken van regels, kunnen er gemakkelijk fouten gemaakt worden. Degenen die werken aan de wetgeving kunnen dus wel hulp gebruiken.